Tiếp tục triển khai Chương trình hành động quốc gia bảo vệ Nghệ thuật làm gốm của người Chăm

UBND tỉnh Khánh Hòa vừa có văn bản yêu cầu các sở, ngành, địa phương tiếp tục triển khai Chương trình hành động quốc gia về Nghệ thuật làm gốm của người Chăm.

Theo đó, UBND tỉnh yêu cầu các cơ quan, đơn vị, địa phương tiếp tục rà soát, triển khai các nhiệm vụ được giao tại Đề án “Quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Nghệ thuật làm gốm của người Chăm” giai đoạn 2025 - 2028 và những năm tiếp theo. Đồng thời, các đơn vị tiếp tục triển khai các nhiệm vụ tại Kế hoạch số 9379, ngày 23-7-2026 của UBND tỉnh về triển khai thực hiện Chương trình hành động quốc gia bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể “Nghệ thuật làm gốm của người Chăm” và Đề án quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể “Nghệ thuật làm gốm của người Chăm” giai đoạn 2025 - 2028 và những năm tiếp theo.

UBND tỉnh giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch làm cơ quan đầu mối theo dõi, đôn đốc, hướng dẫn triển khai Chương trình hành động quốc gia về Nghệ thuật làm gốm của người Chăm; hằng tháng tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh. UBND xã Ninh Phước chủ động phối hợp với các sở, ngành rà soát, xử lý các vấn đề về đất đai, nguồn nguyên liệu, môi trường, cơ sở hạ tầng và các điều kiện cần thiết nhằm duy trì, phát triển ổn định làng nghề gốm Bàu Trúc.

Đồng thời, UBND tỉnh giao Sở Tài chính chủ trì, phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, UBND xã Ninh Phước và các đơn vị liên quan tham mưu bố trí kinh phí cho các nhiệm vụ trọng tâm về truyền dạy, quy hoạch vùng nguyên liệu, không gian thực hành, môi trường, tư liệu hóa, quảng bá và phát triển du lịch cộng đồng; trình UBND tỉnh chậm nhất ngày 30-10-2026.

Năm 2022, Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Thực hiện chỉ đạo của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, tỉnh đã triển khai Chương trình hành động quốc gia bảo vệ và phát huy giá trị “Nghệ thuật làm gốm của người Chăm”. Từ năm 2023 đến nay, công tác triển khai tập trung vào các nhóm nhiệm vụ: Duy trì thực hành và truyền dạy nghề; phát huy vai trò nghệ nhân, người thực hành; bảo đảm nguồn nguyên liệu và điều kiện thực hành; phát triển sản phẩm; quảng bá di sản; gắn bảo tồn với du lịch và sinh kế cộng đồng; nghiên cứu, tư liệu hóa.

Đặc biệt, cuối năm 2025, UBND tỉnh phê duyệt Đề án “Quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Nghệ thuật làm gốm của người Chăm” giai đoạn 2025 - 2028 và những năm tiếp theo với tổng kinh phí thực hiện hơn 205 tỷ đồng. Mục tiêu của đề án là đưa di sản văn hóa phi vật thể “Nghệ thuật làm gốm của người Chăm” ra khỏi nguy cơ cần bảo vệ khẩn cấp; xây dựng tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm và đăng ký nhãn hiệu “Gốm Chăm” cho sản phẩm gốm Chăm Bàu Trúc; hoàn thành quy hoạch bảo vệ không gian văn hóa làng gốm Bàu Trúc và quy hoạch mô hình du lịch phát triển cộng đồng làng nghề gốm Bàu Trúc; tiến tới ghi danh “Nghệ thuật làm gốm của người Chăm” là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Theo báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, từ năm 2022 đến 2025, thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, sở đã phối hợp với xã Ninh Phước tổ chức 5 lớp truyền dạy nghề gốm tại làng Bàu Trúc với hơn 150 học viên. Hai bên cũng tổ chức hội thi kỹ năng nghề gốm với sự tham gia của 30 nghệ nhân. Hồ sơ đề nghị xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú” của 7 nghệ nhân làng gốm Bàu Trúc đã được Hội đồng chuyên ngành cấp Bộ thông qua và đang trình Hội đồng cấp Nhà nước. Năm 2026, xã Ninh Phước thành lập Câu lạc bộ thực hành di sản tại thôn Bàu Trúc với 12 thành viên và tổ chức Lễ hội Gốm Chăm Bàu Trúc lần thứ I. Tỉnh đang triển khai Cuộc thi thiết kế sản phẩm gốm của người Chăm năm 2026. Tuy vậy, một số nội dung như quy hoạch vùng nguyên liệu, khu nung, hạ tầng làng nghề và hồ sơ khoa học Đền Pô Klong Can vẫn cần tiếp tục hoàn thiện.

XUÂN THÀNH