Khám phá miền di sản văn hóa dân tộc Chăm

Trong kỳ nghỉ lễ Quốc khánh 2-9 năm nay, những ngọn tháp cổ cùng các làng nghề Chăm ở khu vực phía nam tỉnh Khánh Hòa thu hút đông đảo du khách. Nhiều người tìm đến Bàu Trúc, Mỹ Nghiệp để tham quan, tự tay làm gốm, xem dệt thổ cẩm, khám phá những nét văn hóa đặc trưng và cảm nhận rõ hơn sức sống của di sản trong đời sống hôm nay.

Sức hút từ miền di sản

Từ đầu kỳ nghỉ lễ, Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Po Klong Garai (phường Đô Vinh) nhộn nhịp hơn thường ngày. Từng đoàn khách trong nước và quốc tế nối nhau lên những bậc đá dẫn vào quần thể tháp. Giữa không gian cổ kính, nhiều người dừng lại khá lâu để ngắm những đường nét kiến trúc, tìm hiểu lịch sử, tín ngưỡng và những câu chuyện văn hóa gắn với di tích.

Ông Đổng Văn Nhường - Phó Trưởng Ban Quản lý Tháp Po Klong Garai cho biết, ngày thường di tích đón khoảng 200 - 300 lượt khách. Từ đầu kỳ nghỉ lễ đến nay, lượng khách tăng mạnh, đạt khoảng 1.000 - 1.500 lượt/ngày, cao gấp 4 - 5 lần ngày thường. Khách quốc tế chiếm phần lớn, chủ yếu đến từ Hàn Quốc và Nga. Theo ước tính của đơn vị, trong cả kỳ nghỉ lễ, di tích có thể đón hơn 8.000 lượt khách.

Lượng khách tăng cao nên công tác đón tiếp, hướng dẫn tại di tích được tăng cường. Vào những thời điểm đông khách, nhân viên thường xuyên có mặt tại các khu vực tham quan để hỗ trợ, giới thiệu về lịch sử, kiến trúc và những giá trị gắn với quần thể tháp, giúp khách hiểu hơn về di tích trong hành trình tham quan.

Trải nghiệm ở các làng nghề truyền thống

Rời không gian cổ kính của Tháp Po Klong Garai, hành trình của nhiều người được nối dài về Bàu Trúc, Mỹ Nghiệp (xã Ninh Phước), nơi những giá trị truyền thống vẫn hiện hữu qua nghề gốm, nghề dệt và đôi bàn tay của các nghệ nhân.

Ở làng gốm Bàu Trúc, câu chuyện về văn hóa bản địa được kể bằng đất, lửa và bàn tay người thợ. Trong những ngày nghỉ lễ, làng nghề đón khoảng 600 lượt khách/ngày. Người xem nghệ nhân làm gốm, người chọn sản phẩm làm quà; nhiều bạn trẻ và gia đình có con nhỏ lại thích thú ngồi bên nghệ nhân để tự tay tạo nên sản phẩm của riêng mình.

Nghệ nhân Võ Thị Kim Hoa kiên nhẫn hướng dẫn khách từng công đoạn, từ nhào đất, tạo dáng đến hoàn thiện những đường nét đặc trưng. Những đôi tay ban đầu còn vụng về dần làm nên những sản phẩm đầu tiên. Với nhiều người, điều thú vị không chỉ là món đồ mang về sau buổi trải nghiệm mà còn là quá trình được chạm vào đất, thử sức với nghề và cảm nhận sự khéo léo, công phu phía sau một sản phẩm gốm Chăm.

Anh Đào Trọng Hoàng (25 tuổi, đến từ Hà Nội) lần đầu tự tay làm gốm. Trước chuyến đi, anh chỉ biết Bàu Trúc qua hình ảnh, nhưng khi trực tiếp trải nghiệm, cảm nhận về làng nghề trở nên gần gũi hơn. “Được tận tay làm thử mới cảm nhận được sự kỳ công của nghề. Qua cách nghệ nhân hướng dẫn, tôi hiểu thêm về giá trị văn hóa được gửi gắm trong từng sản phẩm”, anh Hoàng chia sẻ.

Bàu Trúc hấp dẫn bởi đất và lửa, còn Mỹ Nghiệp lại níu chân khách bằng sắc màu của thổ cẩm. Trên những khung dệt truyền thống, từng sợi chỉ qua đôi tay người thợ dần kết thành những hoa văn đặc trưng. Đến đây, khách có thể quan sát các công đoạn dệt thủ công, tìm hiểu ý nghĩa hoa văn và cảm nhận sự tỉ mỉ trong từng sản phẩm. Những tấm thổ cẩm vì thế không chỉ là món quà lưu niệm, mà còn gợi mở câu chuyện về đời sống, thẩm mỹ và nghề truyền thống được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Trong chuyến du lịch 3 ngày 2 đêm tại Phan Rang dịp lễ, chị Nguyễn Hoàng Anh Thư (đến từ Đà Nẵng) dành thời gian khám phá Bàu Trúc và Mỹ Nghiệp. Chị Thư cho biết, điều khiến chị thích thú là mỗi làng nghề mang một nét riêng. Từ việc xem nghệ nhân làm gốm đến quan sát người thợ bên khung dệt, chuyến đi giúp chị hiểu thêm về đời sống và cách cộng đồng Chăm gìn giữ nghề, giữ những giá trị văn hóa qua nhiều thế hệ.

Từ những ngọn tháp cổ đến làng nghề Bàu Trúc, Mỹ Nghiệp, mỗi điểm đến mở ra một cách khám phá văn hóa dân tộc Chăm khác nhau. Chính sự kết nối giữa di tích và làng nghề, giữa tham quan và trực tiếp trải nghiệm tạo nên nét riêng cho hành trình khám phá vùng đất di sản văn hóa dân tộc Chăm. Sau chuyến đi, du khách mang về không chỉ là những bức ảnh hay món quà lưu niệm mà còn là những câu chuyện về vùng đất, con người và một nền văn hóa vẫn được gìn giữ trong đời sống hôm nay. Đây cũng là nguồn tài nguyên văn hóa phong phú để khu vực phía nam của tỉnh phát triển những sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng, tạo thêm sức hấp dẫn cho hành trình khám phá xứ Trầm Hương.

THANH HIẾU