Nhắn ai viếng cảnh Nha Trang,
Muốn tìm dấu cũ thì sang Tháp Bà.
Muốn trông trời biển bao la,
Con thuyền nho nhỏ bơi ra Hòn Chồng.
Danh thắng Hòn Chồng – Hòn Đỏ nằm bên bờ vịnh Nha Trang, thuộc phường Bắc Nha Trang. Danh thắng gồm: Hòn Chồng, Hòn Đỏ, và Hội quán vịnh Nha Trang. Năm 1998, danh thắng được xếp hạng di tích Quốc gia.
Hòn Chồng – Hòn Vợ
Danh thắng Hòn Chồng – Hòn Đỏ hình thành do sự kiến tạo của tự nhiên. Đó là những khối đá lớn nhỏ xếp chồng lên nhau thành nhiều tầng nhiều lớp trải dài từ chân đồi La San ra biển Đông tạo thành bố cục khá ấn tượng trong cảnh sắc thiên nhiên vịnh Nha Trang. Ở đó tạo nên những hình tượng kỳ thú và những bãi tắm tự nhiên đẹp và kín gió.
Nhóm đá phía Bắc gọi là Hòn Chồng và nhóm đá nhỏ, thấp hơn ở phía Nam gọi là Hòn Vợ. Tạo hóa khéo sắp đặt bãi đá lô nhô thành những hình tượng kỳ thú như “Cổng trời”, “Cánh tay bám đá”, “Nụ hôn của biển”, “Tiên ông” … đã hình thành nên những truyền thuyết dân gian lôi cuốn, hấp dẫn và đậm chất nhân văn.
Hòn Chồng có tảng đá lớn nhất gắn với truyền thuyết về “Vợ chồng ngư phủ” và truyền thuyết về “Người khổng lồ”.
Cách Hòn Chồng khoảng 100m về phía Nam là Hòn Vợ nhỏ nhắn và nằm ở vị trí kín đáo hơn. Trông từ xa Hòn Vợ như hình ảnh người vợ thủy chung ôm con ngồi hóa đá mòn mỏi chờ chồng ra khơi chưa trở về. Cũng có người hình dung đó là cảnh âu yếm của người vợ thủy chung. Từ Hòn Vợ nhìn sang Hòn Chồng trông giống như chú gà con mới nở mũm mĩm đang nằm nghỉ, đầu hướng về đất liền.
Hòn Đỏ và cảnh quan xung quanh
Cách Hòn Chồng khoảng 300m về phía Đông Nam là Hòn Đỏ. Tên gọi Hòn Đỏ bắt nguồn từ hiện tượng có những phiến đá ánh lên sắc đỏ mỗi khi ánh nắng mặt trời chiếu rọi xuống đây. Trên Hòn đảo nhỏ vẫn còn lưu giữ những cảnh sắc thiên nhiên còn nguyên sơ, thơ mộng. Đó là những sắc đỏ của những cảnh hoa ti gôn, sắc trắng của hoa sứ bên những vách đá lớn.
Đứng trên Hòn Chồng – Hòn Đỏ nhìn về phía Đông có hòn Cánh Buồm và thấy một hòn đảo nhô lên như một con rùa - nhân dân gọi là Hòn Rùa, xa xa có hai hòn đảo to nhỏ là đảo Yến, hòn đảo như chiếc nón úp xuống gọi là Hòn Nón. Phía đông nam có một hòn đảo khá lớn và cũng có nhiều bãi tắm đẹp, đó là đảo Hòn Tre nhô cao như một đoạn thành kiểm soát những cơn sóng gió tiến vào đất liền. Nhờ đảo Hòn Tre mà vịnh Nha Trang không có sóng to gió lớn. Nhìn về phía bắc có dãy núi chạy dọc theo hướng đông tây là núi Cô Tiên, với hình tượng của một người con gái nằm ngữa mặt lên trời, mái tóc xõa dài ra biển.
Hội quán vịnh Nha Trang
Năm 2005, nhân dịp Nha Trang tổ chức Hội nghị chuyên đề của CLB các vịnh biển đẹp nhất thế giới, tỉnh Khánh Hòa xây dựng Hội quán vịnh Nha Trang để chào mừng sự kiện trên. Danh thắng Hòn Chồng đã được chọn là địa điểm xây dựng hội quán. Từ tháng 12/2004 đến 3/2005 Hội quán được xây dựng, lắp ghép từ 15 ngôi nhà cổ dân gian truyền thống của Huế, còn gọi là nhà Rường.
Hội quán vịnh Nha Trang được xây dựng theo hướng từ đường ra biển, tuần tự: cổng Tam quan, sân trước nối nhà chính và hai dãy nhà Tả vu, Hữu vu bao quanh hòn giả sơn.
Gian nhà chính trưng bày và trình diễn một số nhạc cụ dân tộc đặc sắc của các dân tộc Việt Nam như: đàn T’rưng, đàn K’lông pút, đàn đá Khánh Sơn, đàn bầu...
Hai gian nhà Tả vu và Hữu vu trưng bày một số sản vật đặc trưng của Khánh Hòa tạo nên, đó là trầm hương, yến sào... Bên cạnh có trưng bày triển lãm giới thiệu những tác phẩm nghệ thuật giới thiệu những sản văn hóa tiêu biểu của Khánh Hòa. Qua đó góp phần quảng bá hình ảnh, con người Nha Trang - Khánh Hòa và đất nước Việt Nam đến bạn bè mọi miền và khắp năm châu.
