Bảo tàng Tình Khánh Hòa - cơ sở 1
16 Trần Phú, Phường Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa
Bảo tàng Khánh Hòa cơ sở 1 tọa lạc tại trung tâm thành phố biển Nha Trang. Với vị trí này, Bảo tàng đã là lựa chọn của hàng chục nghìn lượt du khách trong nước và quốc tế đến tham quan bởi sự thuận lợi trong việc di chuyển, và vẻ đẹp văn hoá cuốn hút. Được xây dựng từ đầu thế XX với dạng một ngôi nhà cổ mang đậm kiến trúc Pháp. Ngày 13/06/1979 bảo tàng được xây dựng theo Quyết định số 1329/UB-TC của chủ tịch Phú Khánh cũ, vì thế trước đó nơi này có tên gọi là bảo tàng tỉnh Phú Khánh.
Với kết cấu khu nhà chia thành hai tầng có lối đi riêng được thiết kế ngay bên trong. Đây là một trong những bảo tàng hiếm hoi còn lưu giữ được những kỷ vật quý giá của dân tộc Việt Nam qua các thời kỳ. Bảo tàng hiện đang sở hữu và bảo quản gần 10.000 hiện vật gốc, hơn 5.000 tư liệu hình ảnh thuộc các thời kỳ lịch sử khác nhau.
Di sản văn hóa tiêu biểu tỉnh Khánh Hòa
Một hành trình nhận diện chiều sâu văn hóa địa phương
Chuyên đề “Di sản văn hóa tiêu biểu tỉnh Khánh Hòa” được tổ chức tại Bảo tàng tỉnh Khánh Hòa, giới thiệu đến công chúng hơn 300 hình ảnh, tư liệu và hiện vật tiêu biểu, phản ánh chiều sâu lịch sử, văn hóa và đời sống của cư dân Khánh Hòa từ thời tiền sử đến hiện đại. Không gian trưng bày giúp du khách từng bước khám phá những giá trị di sản văn hóa đặc sắc của địa phương thông qua các chủ đề: Đàn đá Khánh Sơn và văn hóa Raglai, văn hóa Chăm, trống đồng Đông Sơn, văn hóa biển đảo Khánh Hòa và chủ quyền biển đảo Trường Sa.
Mở đầu là không gian tiền sảnh giới thiệu khái quát về tỉnh Khánh Hòa thông qua bản đồ hành chính cùng hệ thống hình ảnh về các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh và di sản văn hóa tiêu biểu của địa phương.
Đàn đá Khánh Sơn
Âm thanh cổ xưa mở ra đời sống tinh thần của cư dân tiền sử Khánh Hòa
không gian trưng bày Đàn đá Khánh Sơn, một trong những hiện vật có giá trị đặc biệt về lịch sử, khảo cổ học và âm nhạc. Bộ đàn đá được phát hiện tại huyện Khánh Sơn, là minh chứng cho đời sống văn hóa tinh thần phong phú của cư dân cổ trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa từ hàng nghìn năm trước.
Các thanh đàn được chế tác từ đá tự nhiên, có khả năng phát ra âm thanh với cao độ khác nhau, thể hiện sự sáng tạo và trình độ cảm thụ âm nhạc của cư dân thời tiền sử. Không gian này đồng thời giới thiệu những nét đặc sắc trong đời sống văn hóa truyền thống của đồng bào Raglai - cộng đồng cư dân sinh sống lâu đời ở khu vực miền núi Khánh Hòa.
Văn hóa Chăm trên đất Khánh Hòa
Từ Po Inâ Nâgar, Linga – Yoni đến Bia Võ Cạnh và di sản văn hóa Chăm
Tiếp nối hành trình là không gian trưng bày văn hóa Chăm - một trong những thành tố quan trọng tạo nên diện mạo văn hóa của khu vực Nam Trung Bộ. Nội dung trưng bày giới thiệu những giá trị nổi bật của nền văn minh Chăm pa thông qua các hiện vật điêu khắc đá, tượng thờ, phù điêu, biểu tượng tín ngưỡng, mô hình kiến trúc đền tháp cùng các hình ảnh về lễ hội và đời sống văn hóa cộng đồng.
Nổi bật trong không gian này là hình tượng nữ thần Po Inâ Nâgar - Mẹ Xứ sở của người Chăm, cùng các hiện vật mang đậm dấu ấn tín ngưỡng Bàlamôn giáo như Linga - Yoni, tượng thần, chim thần Garuda và nhiều hiện vật điêu khắc khác. Bên cạnh đó, chuyên đề còn giới thiệu các loại nhạc cụ truyền thống, trang phục, nghề thủ công và những lễ hội tiêu biểu của cộng đồng Chăm. Đặc biệt, Bia Võ Cạnh - một trong những văn bia chữ Phạn cổ nhất Đông Nam Á - được giới thiệu như một minh chứng quan trọng cho lịch sử hình thành và phát triển của văn hóa Chăm trên vùng đất Khánh Hòa.
Trống đồng Đông Sơn tại Khánh Hòa
Hiện vật kể chuyện giao lưu văn hóa từ hơn 2.000 năm trước
Khu vực trưng bày trống đồng Đông Sơn là một trong những nội dung quan trọng, phản ánh sự giao lưu văn hóa giữa cư dân Đông Sơn ở phía Bắc với cư dân khu vực Nam Trung Bộ thông qua các tuyến giao thương ven biển từ hơn 2.000 năm trước. Những chiếc trống đồng được phát hiện tại Nha Trang và Ninh Hòa không chỉ là hiện vật khảo cổ có giá trị đặc biệt mà còn là minh chứng cho sự phát triển của nền văn minh Việt cổ.
Các hoa văn trên mặt trống như chim Lạc, hươu, người múa, hình thuyền và ngôi sao nhiều cánh phản ánh sinh động đời sống lao động, tín ngưỡng và nghệ thuật của cư dân Đông Sơn. Sự hiện diện của trống đồng tại Khánh Hòa cho thấy vùng đất này đã sớm tham gia vào mạng lưới giao lưu văn hóa rộng lớn trong khu vực.
Dấu tích cư dân cổ ven biển Khánh Hòa
Từ Xóm Cồn, Hòa Diêm đến đời sống tiền – sơ sử gắn với biển
Chủ đề “Biển trong tiến trình lịch sử”, giới thiệu vai trò của biển đối với quá trình hình thành và phát triển của cư dân Khánh Hòa từ thời tiền sử đến nay. Thông qua các tư liệu và hiện vật khảo cổ học được phát hiện tại các di chỉ như Xóm Cồn, Hòa Diêm và một số địa điểm khảo cổ ven biển khác, du khách có thể hình dung rõ hơn về đời sống của cư dân cổ trên vùng đất Khánh Hòa.
Các hiện vật là công cụ lao động, đồ gốm, đồ trang sức chế tác từ vỏ sò, vỏ ốc, xương cá và nhiều sản vật biển khác cho thấy mối quan hệ gắn bó mật thiết giữa con người với biển từ hàng nghìn năm trước. Đặc biệt, kỹ thuật trang trí gốm bằng mép vỏ sò là một trong những nét đặc trưng nổi bật của cư dân văn hóa Xóm Cồn, phản ánh dấu ấn văn hóa biển độc đáo của Khánh Hòa thời tiền – sơ sử.
Đời sống cư dân biển Khánh Hòa
Nơi nghề truyền thống, tín ngưỡng Cá Ông và lễ hội Cầu Ngư cùng kể chuyện đời sống cư dân vùng biển
Tiếp nối nội dung khảo cổ học là không gian giới thiệu đời sống văn hóa của cư dân vùng biển Khánh Hòa. Các ngành nghề truyền thống như đánh bắt hải sản, làm nước mắm, làm muối, đóng ghe tàu, chế biến hải sản khô và khai thác yến sào được giới thiệu như những nghề nghiệp gắn bó mật thiết với đời sống cư dân địa phương qua nhiều thế hệ. Song song với đó là các giá trị văn hóa phi vật thể đặc sắc như tín ngưỡng thờ Cá Ông và lễ hội Cầu Ngư. Từ bao đời nay, cá voi được ngư dân tôn kính như vị thần bảo hộ trên biển. Tín ngưỡng thờ Cá Ông cùng lễ hội Cầu Ngư đã trở thành nét đẹp văn hóa truyền thống, phản ánh niềm tin, sự tri ân đối với biển cả và khát vọng về cuộc sống bình yên, no đủ của cư dân vùng biển.
Trường Sa – Chủ quyền và niềm tin
Nơi du khách cảm nhận sâu hơn về biển đảo, con người và tình yêu Tổ quốc
Điểm dừng chân cuối cùng trong hành trình tham quan là khu vực trưng bày hình ảnh và tư liệu về đặc khu Trường Sa. Nội dung trưng bày giới thiệu những hình ảnh chân thực về cuộc sống, sinh hoạt, học tập, lao động và thực hiện nhiệm vụ của quân và dân trên các đảo thuộc đặc khu Trường Sa. Thông qua hệ thống hình ảnh, du khách hiểu rõ hơn về vị trí, vai trò chiến lược của Trường Sa đối với sự nghiệp bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc, đồng thời cảm nhận được tinh thần kiên cường, ý chí vượt khó và lòng yêu nước của những người đang ngày đêm làm nhiệm vụ nơi đầu sóng ngọn gió.
